İzmir Bayraklı Şehir Hastanesi İklimlendirmesini İmbat Sağlayacak Siemens Bina Ürünleri bölümü, yangın ve güvenlik sistemlerine yönelik ürünleriyle TÜYAK 2019’da Emlak Termal Kent Yalova DemirDöküm Nitromix ile ısınacak TTMD’nin Yeni Kitabı Duman Kontrol Kılavuzu Yayımlandı FORM ŞİRKETLER GRUBU’NA YENİ MALİ İŞLER DİREKTÖRÜ İTÜ Enerji Enstitüsü - Yenilenebilir Enerji Teknolojileri Sertifika Programı HAZIRLANIN! DEĞİŞİM BAŞLIYOR ALDAĞ ALDAPOOL HAVUZ TİPİ NEM ALICI KLİMA SANTRALLERİ GÜNEŞ ENERJİSİ SANAYİCİLERİ VE ENDÜSTRİSİ DERNEĞİ BAŞKANI HALİL DEMİRDAĞ LİNK YAPI ULUSLARARASI YANGIN ve GÜVENLİK SEMPOZYUMU'NA KATILIYOR GF HAKAN PLASTİK TÜRKİYE VE ORTADOĞU BÖLGE BAŞKANI BATUHAN BESLER AVRUPA’NIN KOMBİSİ İLK KEZ TÜRKİYE’DE E.C.A. CALORA PREMIX KOMBİ İLE KULLANICI KONFORU ÖN PLANDA YENİ JENERASYON DAIKIN ALTHERMA ISI POMPALARI İZOCAM ENKA’NIN IRAK’TAKİ İKİ BÜYÜK PROJESİNİN YALITIMINDA TERCİH EDİLEN MARKA OLDU

SPLIT TİP KLİMA CİHAZI YANGINLARININ ÖNLENMESİ

SPLIT TİP KLİMA CİHAZI YANGINLARININ ÖNLENMESİ

 

Prof.Dr.Abdurrahman KILIÇ

 
 

1.Giriş

Konfor sıcaklığımız yani rahat ettiğimiz sıcaklık; ortamdaki hava sıcaklığıyla havanın nem oranına bağlıdır. Konforumuzu klima (iklimlendirme) cihazları sağlar. Klima cihazları; soğutma çevrimine göre çalışan, bir ortamın sıcaklığını ve/veya nemini azaltmak veya artırmak için tasarlanmış cihazlardır. Günümüzdeki teknolojik gelişmelere paralel olarak, daha sessiz ve daha verimli klima cihazlarının üretilmesi ile birlikte kullanıcı sayısı da hızla artırmıştır. Hem eskiyen klima cihazları sayısında, hem de kullanılan toplam klima cihazı sayısındaki artış klima cihazı yangınlarını da artırmıştır.

 

Farklı tipleri olan klima cihazları içerisinde, ülkemizde yaygın olarak kullanılanı; bir yoğuşturucu ünitesi (kondensör-dış ünite olarak bilinir) ile buharlaştırıcı ünitesinden (evaparatör-iç ünite olarak adlandırılır) oluşan split tip klima cihazlarıdır. Tipik olarak, yoğuşturucu ünitesi binanın dış cephesine yerleştirilir. İç ünite ise iklimlendirme yapılacak odanın daha çok dış duvarına monte edilir.

 

Yaz aylarında yaşam mahallini serin tutarak ve kış aylarında ısıtarak konforumuzu sağlayan klima cihazları, aynı zamanda potansiyel yangın riski oluşturabilmektedir. Bakım yetersizliği ve yüksek sıcaklıklar klima ünitelerini zorlar ve uygun şekilde korunmadıkları takdirde yangına sebep olabilir. İç ünite yangınlarının çoğunluğunda, yangın sadece cihazda kalmaz, diğer eşyaları da tutuşturarak büyür ve yapıya çok büyük zarar verebilir [1-3].

 

Klima cihazlarını güvenli bir şekilde çalışır durumda tutmak için, öncelikle klima cihazının uygun şekilde kurulumu sağlanmalıdır. Ünitelerin etrafında kolay yanıcı parçaların bulunması tehlike oluşturur. Cihazların yakınlarında kolay yanıcı parçaların birikmesine izin verilmemeli, iç ve dış üniteleri çevreleyen alanlar temiz tutulmalıdır. (Şekil 1)

 

abddur1

 

Klima cihazlarında yangın riski, dış sıcaklıkla doğru orantılı olarak artar. Cihaz çok fazla çalışarak ısınır ve kolay yanıcı maddeleri tutuşturabilir. Klima cihazı yangınlarının neredeyse yarısı haziran, temmuz ve ağustos aylarında meydana gelir. NFPA 921 (Guide for Fire and Explosion Investigations) klima yangınlarına sebep olan faktörler üzerinde durmaktadır [4]. Hava akışıyla taşınan tozlar, kapasitörler ve elektrikli bileşenler üzerinde birikir, sıcaklık yükseldiğinde yanarak yakındaki yanıcı maddeleri tutuşturur. Yangınlara daha çok aşırı sıcaklık neden olmaktadır. Aşırı sıcaklık artışı; motorlarda rulman sürtünmesi, yükteki artış veya kapasitörün bozulması gibi nedenlerle ortaya çıkar. Kapasitörlerde zamanla oluşan iç direnç, plastik kısımların kendiliğinden tutuşmasına yetecek kadar ısınmaya neden olabilmektedir. Sık sık güç dalgalanmaları veya gerilim miktarındaki dalgalanma da ünitelerin aşırı ısınmasına dolayısıyla yangına neden olabilmektedir[4]. 

 

2. Bakım ve Temizlik Yangın Riskini Azaltır

Çoğu insan klima cihazlarının düzenli bakımını düşünmez. Düzenli bakımı olmayan klima cihazlarında, filtrelerde toz ve kir parçacıkları birikmesi yangın tehlikesini artırır. Filtrelerde, bobinlerde ve kanatçıklarda kir ve toz parçacıklarının birikmesi, normal hava akışını engeller ve cihazın arızalanmasına ve sonunda yangına neden olabilir. Tozların birikmesi ve filtrelerin kirlenmesi, yangın riskini artırdığı gibi aynı zamanda iç mekân hava kalitesini de kötüleştirir. Biriken kir ve toz parçacıkları temizlenmeli, yıpranmış filtreler değiştirilmelidir [5]. (Şekil 2)

 

abddur2

 

Amerika Birleşik Devletleri’nde, konutlarda kullanılan klima cihazı yangınlarının % 86'sının mekanik arıza veya elektrik arızadan kaynaklandığı, birçok durumda hava koşullarının en sıcak olduğu yaz aylarında tam kapasitede çalıştırılmalarına rağmen düzenli kontrol edilmediği ve yeterli bakım yapılmadığı için oluşan mekanik veya elektrik arızaların yangına neden olduğu belirtilmektedir[4, 6-8]. 

 

Bakımı yapılmayan cihazların fazla çalışması da cihazın motorunun zorlanmasına neden olur. Bozulmaya başlayan fanlar klima cihazı içinde ısı birikimine sebep olur ve yükselen sıcaklık yakındaki yanıcı maddeleri tutuşturabilir [9, 10].

 

Klima cihazlarının yılda bir veya iki kez kontrol ettirilmesi ve bakımının yaptırılması gerekmektedir. Bakım sırasında dış üniteler üzerinde kâğıt, yaprak, kuş gübreleri gibi döküntülere bakılmalı, kablo ve boru yalıtımları kontrol edilmeli, ünitelerin yanıcı maddelerden yaklaşık 100 cm uzakta olmasına dikkat edilmelidir [8].

 

3. Aşırı Kullanımdan Kaçınılmalıdır

Çoğu cihazda olduğu gibi, klima cihazı da uzun süre çalışırsa zorlanır, mekanik arızası, elektrik arızası oluşur, aşırı ısınır ve zarar görme olasılığı artar [11]. Yanlış bakım ve aşırı ısınma, sistemlere risk getirir. Cihazların uygun şekilde işlevini sürdürebilmesi için aşırı ısınmaya karşı belirli sınırlamaları vardır. Ancak, sigortanın uygun olmaması ve kontrol elemanlarının bozulması yangınlara neden olmaktadır. 

Dış sıcaklığın yüksek olduğu nemin fazla olduğu saatler risklidir. İronik olarak, bu zamanlar bir klima cihazının çalıştırmasının en çok istenildiği zamandır. İnsanlar bu çok sıcak günlerde klima cihazını tüm gün çalıştırma eğiliminde olur. Ancak klima cihazının uzun süre tam kapasitede çalıştırılması cihazı zorlar ve arızalara neden olur. Arızalar istenmeyen yangınlara yol açar. Klima cihazının uzun süre aralıksız çalıştırılması durumunda arıza ve yangın riski arttığı gibi aynı zamanda cihazın çalışma verimi düşer, elektrik tüketimi fazlalaşır ve gelecekteki bakım maliyetleri de artar [5].

 

4.Kablolama Uygun Olmalıdır

Genellikle, insanlar cihazı yeterli güç kapasitesine sahip olmayan prizlere takarlar. Bir klima ünitesinin kapasitesi yeterli olmayan kabloyla bir prize takılması, kabloların aşırı ısınmasına ve kısa devre nedeniyle yangına neden olabilir. Özellikle ünitelerin sürekli kullanıldığı aylarda, yani haziran, temmuz ve ağustos aylarında elektrik prizlerini aşırı yüklemekten kaçınılmalıdır. Cihazın çektiği akıma uygun kablo kesitleri kullanılmalıdır [5]. 

 

Uzatma kablolarının kullanılması sorun olabilir. Uzatma kablosu kullanımından kaçınmak gerekir. Uzmanlar; uzatma kabloları veya aşırı gerilim koruyucuları olan klimaların kullanılmasına izin vermezler ve ayrıca kabloların her türlü halı, kilim ve kapıların altından geçirilmesini istemezler[9]. Klima cihazları asla uzatma kablosuna bağlanmamalıdır. Çekilen akım nedeniyle oluşan direnç sıcaklık artmasına, yalıtımının erimesine ve alev almasına neden olabilir. Klima cihazının aşırı yükte durmasını engellemek için sigortanın iptal edilmesi veya aşırı büyüklükte sigorta kullanılması, klima cihazı yangınlarına açık davetiyedir[5]. Elektrik arızası olasılığını en aza indirmek için klima ünitesi kurulumu altı-yedi seneyi geçmişse, kablo bağlantıları kontrol edilmelidir. (Şekil 3)

 

abdur3

 

5. Sonuç

Klima cihazlarının arızalanmasına biriken kir ve toz parçacıkları ile yıpranmış, tıkanmış filtreler sebep olur. Toz ve kir, yangın riskini artırdığı gibi iç mekân hava kalitesi de düşer. Cihazların bakımı düzenli olarak yapılmadığında, oluşacak arıza ve yangın riski artar. 

 

Toz birikmesini, istenmeyen kokuyu, yangın riskini azaltmak için filtreler düzenli olarak temizlenmeli ve çok hasarlı ise değiştirilmelidir. Elektrik donanımı incelenmeli, kablolar, bağlantılar, fişler ve prizler kontrol edilmeli ve hasarlı olan kısımlar yenilenmelidir. Dış ünite gözden geçirilmeli, yaprakların, kirlerin, kalıntıların ve böceklerin dış üniteyi tıkamadığından emin olunmalıdır.

Klima cihazınızın iç ve dış ünitelerinin yılda en az bir kez profesyonel uzmanlara kontrol ettirilmeli ve bakımı yaptırılmalıdır. Düzenli bakım, klima cihazlarında oluşabilecek yangın riski azaltacak ve aynı zamanda cihazın verimli çalışmasını sağlayacaktır.  

 

Kaynaklar

[1] Yuen, Soh Seok; “Fire Statistics and Study On Air Conditioning Fires”, SCDF Volume 1, Issue 2 Haziran 2015.

 

[2] Gaughan, Richard; “Can Outside Temperature Affect Central AC“, Sciencing,  29 Nisan 2018.

 

[3] Sharma, Abhinandan, S.K. Jaiswal ve Ram Kishan; “Fire Prevention in Unitary Air conditioners”, Technology Development Article, ISSUE NO. 332, pp  25-28, Haziran 2013.

 

[4] Hui, Lim Beng;  Y.Abdul Rahman,  Soh Seok Yuen.  “Fires Involving Air Conditioning Fan Coil Units”,  ISFI  Fire Investigation Science and Technology, June 23, 2016.

 

[5] Hays, Chris; “How To Prevent an AC Fire”, Hays Cooling Heating & Plumbing, 5 Ocak 2018.

 

[6] Williams, L. (2012). New Orleans Fire Department warns about AC window unit fires,10 Haziaran 2014.

 

[7] Irish Heating and Air ; The 5 Biggest HVAC Fire Hazards”, 2 Haziran 2016.

 

[8] The Cooling Company,” 3 Common Causes of AC Fires and How to Prevent Them“  https://www.thecoolingco.com/, 12 Ara 2016.

 

[9] Donlon Marie; “Your Air Conditioner is Actually a Major Fire Hazard”, Electronics 360, 12 Ocak 2018.

 

[10] McCarth, Kelly; “Experts warn rising temperatures can turn air conditioners into fire hazards”, ABC News, 21 Haziran 2017.

 

[11] Ciele Edwards; “What Causes Fire in an Air Conditioner”, Hunker, 23 Ağustos 23, 2018.

 

Haberleri paylaşmak ister misiniz ?

Solar istanbul -24