Toyota-Sa Acil Yardım Hastanesinde Cıat Soğutma Grupları ile ALDAĞ Klima Santral ve Fancoilleri Tercih Edildi KANATLARDAKİ UFAK BİR HASAR VERİMLİLİĞİ %3-4 ORANINDA AZALTIYOR DIŞ CEPHE YANGINLARI İLE İLGİLİ İZODER’DEN AÇIKLAMA PA-FLEX KAUÇUK PROJELERDE İZODER Başkanı Levent Gökçe: “Yalıtım uygulamaları devlet tarafından teşvik edilmeli” Masdaf Pompa Sistemlerinde “Performans Test” Güvencesi Bosch Termoteknik, Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu arasında 71. oldu HT Solar’dan rekor üretim DemirDöküm WhatsApp Hattı ile Tüm Hizmetlerini Tek Tıkla Erişilebilir Hale Getirdi İzocam, dijital yatırımlarına hız kesmeden devam ediyor Buderus Star Club’ın Kat Kat Puan Kampanyası 31 Temmuz’a kadar devam ediyor Çatı Çıkış Sızdırmazlık Elemanı : “Master Flash “ Borusan Mannesmann’da eğitim treni artık bu istasyondan kalkıyor: Techstation Termo Teknik LOGIC Premix Yoğuşmalı Kombi yıl sonuna kadar 5 yıl garantili Kipaş Tekstil, Mimsan’ın Kojenerasyon Sistemi ile Enerjide %30 Tasarruf Sağlayacak

Ceren ÖZCAN - B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

PANDEMİ SÜRECİNDE YÜKSELEN TREND; UZAKTAN ÇALIŞMA

 

Merhaba Değerli Termo Klima Okuyucuları;

 

Bu ay sizler ile içinde olduğumuz mevcut pandemi sürecinde gittikçe daha da gündemimize giren ‘’Uzaktan Çalışma’’ uygulamasını inceleyeceğiz. 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinde yer verilen uzaktan çalışma sistemi Koronavirüs ile ülkemizin tanışmasından beri popülaritesini korumaktadır. Son 4 aydır hayatımız her alanda değişmeye başlamıştır. Yeni normalleşme sürecine girsek te Covid-19 a yönelik alternatif yöntemler geliştirilmeye devam etmektedir. Tıpkı sağlık sektörü ve eğitim sistemimiz gibi çalışma hayatımızda tüm dünya ile beraber yeni bir çağın eşiğindedir. Peki nedir uzaktan çalışma? İşveren ve çalışan açısından ne gibi avantajlara ve dezavantajlara sahiptir? İş sağlığı ve güvenliği açısından nasıl değerlendirilmelidir? Gelin bütün sorularımızın cevaplarını beraberce arayalım. 

 

UZAKTAN ÇALIŞMA SİSTEMİNİN YASAL DAYANAĞI

 

4857 Sayılı İş Kanunu,

 

Madde-14

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.

 

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Dördüncü fıkraya göre yapılacak iş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alır.

 

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

 

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışmanın usul ve esasları, işin niteliği dikkate alınarak hangi işlerde uzaktan çalışmanın yapılamayacağı, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanması ile diğer hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

 

UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR?

Yukarıdaki 4857 Sayılı İş Kanunu hükümlerinde gördüğümüz gibi uzaktan çalışma 2016 senesinden beri işleme koyulmuş bir sistemdir. Pandemi dönemi öncesi en çok bankacılık, çağrı merkezleri ve işletmelerin yönetim-ofis kanatlarında bu uygulamaya şahit oluyorduk. Hem işveren hem de çalışan açısından birçok avantaj içeren uzaktan çalışma gerek yolda geçen süreler gerekse enerji tasarrufu açısından fayda sağlamaktaydı. Covid-19 salgını ile birlikte uzaktan çalışma çoğu işletme için tercih değil, zorunluluk haline gelmekte. Çalışanın ev ortamında iş görme edinimini yerine getirmesi yolda ve işyerinde alabileceği bulaşım risklerinden korunmasını sağlamakta. Tabii ki her sektör için uygulanması güç olan bu sistem işletmeleri üretimde otomasyona, dijital platformda gelişmeye ve işletmenin fiili oluşumunu sanal ortama taşımaya itmekte. 

 

Uzaktan çalışma akdi, her iş ilişkisinde olduğu gibi hem işvereni hem de çalışanı bağlayan, yükümlülüklerini tanımlayan yazılı bir iş sözleşmesi beraberinde yapılmalıdır. Yapılacak iş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer almalıdır. Uzaktan çalışan da olsa her çalışan sigorta kapsamındadır. Bu sistemle çalışan işçilerin emsal işçiler ile hakları aynıdır. Herhangi bir sebeple hukuki açıdan farklı muameleye tabi olmaları söz konusu değildir. 

 

4857  sayılı Kanunun 2. maddesinde “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi, işveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denildiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçların da işyerinden sayıldığı, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütün olarak değerlendirildiği” ibarelerine yer verilmiştir. Bu durumda uzaktan çalışmanın yapıldığı ortam ‘’işyerine bağlı yer’’ olarak tanımlanmaktadır. İşveren ve çalışanın yükümlülükleri aynı işyeri ortamı gibi devam eder. Örneğin; Nasıl ki normal iş sözleşmesinde işverenin iş organizasyonunu yapmak ve çalışana gerekli iş ekipmanını sağlamak gibi yükümlülükleri var ise uzaktan çalışma sözleşmesinde de aynı yükümlülükler bulunmaktadır. Çalışan için de verilen ekipmana, kişisel koruyucu donanıma kasti olarak zarar vermemek yükümlülükleri devam etmektedir.                                                                           

                                 

UZAKTAN ÇALIŞMADA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GEREKLİLİKLERİ NASIL UYGULANIR?

Uzaktan çalışmanın fiilen işyerinde çalışma ile hukuki açıdan aynı özellikleri taşıdığını ve iş akdi ile güvence altına alınan bir sistem olduğunu yukarıdaki incelememiz ile belirtmiştik. İş sağlığı ve güvenliği açısından da incelediğimizde aynı yargıya varıyoruz.  4857 Sayılı İş Kanunu madde 14 te ‘’İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.’’ İbaresine yer verilir. Bu durumda işyeri tehlike sınıfına göre belirlenen periyodlar ile eğitim ve sağlık gözetimi aynı şekilde devam eder. Zaten çalışan bilgilendirmesi ve ekipman güvenliği kontrolleri devamlı yapılmalıdır. Buraya kadar her şey İSG açısından da uygulanabilir olarak görülmektedir. Bir tek husus özel olarak incelenmelidir oda iş kazasıdır. 

 

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu,

 

Madde 13- İş Kazası;

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, 

b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş veya çalışma konusu nedeniyle işyeri dışında,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, 

meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.

Yukarıda belirttiğimiz 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 13-a bendinde ‘’Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada’’ belirlemesi yapılmıştır. Uzaktan çalışmada sözleşmede belirtilen mekan (Ev içinde belirlenen oda olabilir) işyerine bağlı yer olarak sözleşmede belirtilmiş olmalıdır.  Aynı kanun maddesinin diğer bentlerinde belirlenmiş maddeler, bir tek e bendi   ‘’Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen’’ ibaresi dışında geçerlidir. Yalnız uzaktan çalışan işçi eğer belirli periyodlar ile fiilen işe gidiyor ve işveren ona taşıt sağlıyor ise bu madde de geçerli sayılacaktır. 

 

Peki nasıl uzaktan çalışmada iş kazası belirlenir? Diyeceksiniz ki kişi mutfakta elini kesse iş kazası sayılır mı? Bu soruya cevabımız hayır olacaktır. Uzaktan çalışma sisteminde de işin yürütüldüğü yerin, işyerinin bölüm ve eklentisi olarak değerlendirilerek, uzaktan çalışma halinde meydana gelen bir kazanın iş kazası olarak değerlendirilmesi hususunu incelediğimizde, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleştiği her kazanın iş kazası olarak nitelendirilmesi için mekanın tek başına yeterli olmadığını belirtmeliyiz. Bir olayın İş Kazası olarak değerlendirilmesinde en önemli kriter, yapılan iş ile kaza arasında uygun illiyet bağının bulunmasıdır. İlliyet bağı kurulması çok hassas bir konudur. Örneğin; Uygunsuz ekipman kurulumu işverenin kontrolü altında gerçekleşmiş bir ihmal konusudur. Bu durumda çalışanın iş kazası illiyet bağı kurulmuş olur. Ama çalışan kurulan ekipmanı keyfi sebepler ile işverene bildirmeden değiştirir, deforme eder ya da amacı dışında kullanırsa illiyet bağı zedelenir ve durumdan çalışan yükümlü olur. 

 

Hep birlikte gördüğümüz gibi uzaktan çalışma özellikle günümüzde ‘’normal bir iş akdi’’ olarak hayatımızda yer almaya devam edecektir. Pandemi sürecinin bir süre daha hayatımızda var olacağını göz önüne alırsak bu sistem güvenlik açısından popülerliğini koruyacaktır. Tabii ki avantajları yadsınamazdır ama dezavantajları da bulunmaktadır. Çalışanın işyerine ve yaptığı işe bağlılık psikolojisini geliştirmek, işin yürütümü sırasında karşısına çıkan zorlukları aşmasını sağlamak, sağlık yönünden yeni ve hareket kısıtlılığı olan bu sisteme alışmasını kolaylaştırmak işverenlerin ve biz iş güvenliği profesyonellerinin görevidir. 

 

Sağlık Bakanımız Fahrettin Koca’nın belirttiği gibi "Birlikte yeneceğiz" 

 

Bir sonraki sayıda, İş Sağlığı ve Güvenliği yönetim sisteminin işletmelerde gerçekleştirdiği faaliyetleri, yasal dayanaklarını ve uygulanma yöntemlerini incelemeye devam edeceğiz.

 

Güvende kalın,

Hoşçakalın.


Pnosan-36